Sayfa kaynaklı konu metni
Metinler doğrudan aşağıda okunur. Köşeli parantezler okuma/kontrol notudur; kaynak sayfa numaraları korunmuştur.
Sayfa 069 · Milletvekilliğinin sona ermesi ve TBMM'nin görevleri
Milletvekilliğinin sona ermesi Kendiliğinden: Ölüm; gaiplik; T.C. vatandaşlığı kaybı; yeniden seçilememesi; bakan seçilmesi; Cumhurbaşkanı seçilmesi; Cumhurbaşkanı yardımcısı seçilmesi. Meclis kararıyla: İstifa; milletvekilliğiyle bağdaşmayan bir görevi sürdürmekte ısrar etme; Meclis çalışmalarına izinsiz ya da özürsüz olarak 1 ay içinde 5 birleşim günü katılmama. 7 gün içinde iptali için Anayasa Mahkemesine başvurabilir. 15 gün içinde sonuçlandırır. Yargı kararıyla: Kısıtlama; milletvekilliğine engel bir suçtan dolayı kesin hüküm giyerse. Bu iki durumda mahkeme kararının Meclis Genel Kuruluna bildirilip okunduğu an milletvekilliği düşer. Not: Bakan ve Cumhurbaşkanı yardımcısı seçilen, Mecliste yemin etmesiyle göreve başlar. Yürütme kanadına geçen Cumhurbaşkanı yardımcısı ve bakanların milletvekilliği kendiliğinden düşer. Milletvekilliğinin son bulmadığı hâller: Dokunulmazlığın kaldırılması; partiden istifa etmek; TBMM başkanı seçilmek; eylem ve beyanları ile partinin kapatılmasına sebep olmak. TBMM'nin görev ve yetkileri: Kanun yapmak, değiştirmek, kaldırmak; para basılmasına karar vermek; bakanları, Cumhurbaşkanını, Cumhurbaşkanı yardımcılarını Yüce Divana sevk etmek; içtüzük yapmak; milletlerarası antlaşmaların onaylanmasını uygun bulmak; genel ve özel af çıkarmak (3/5); OHAL kararlarını onaylamak ve süresini uzatmak; bütçe ve kesin hesap kanun tekliflerini karara bağlamak; savaş ilan etmek, yabancı ülkeye asker göndermek; erken seçim ilan etmek (3/5); kalkınma planlarını onaylamak (3/5); Meclis başkanını seçmek; Anayasa Mahkemesi üyelerinden 3'ünü seçmek; RTÜK üyelerini seçmek; Sayıştay başkan ve üyelerini seçmek; Kamu Başdenetçisini seçmek; HSK üyelerinin yedisini seçmek.
Sayfa 070 · Kanunların kabulü, yürürlüğü ve bütçe
TBMM'nin işlemleri: Kanunlar; parlamento kararları; içtüzük. Kanunların TBMM tarafından kabulü: Milletvekili teklif → TBMM Başkanı → komisyon → TBMM Başkanı → Genel Kurulda oylama. Karar yeter sayısı: Toplantıya katılanların salt çoğunluğu. Hiçbir şekilde Meclis üye tam sayısının 1/4'ten 1 fazlasından az olamaz (en az 151 milletvekili). Toplantı yeter sayısı: Meclis üye tam sayısının 1/3'ü (200 milletvekili). Kanunların yürürlüğe girmesi: Cumhurbaşkanı → Resmî Gazete'de 15 gün içinde yayımlanır. Resmî Gazete'de yayımlandığı gün yürürlüğe girer. Seçim kanunlarında yapılan değişiklikler, yürürlüğe girdiği tarihten itibaren 1 yıl içinde yapılacak seçimlere uygulanmaz. Cumhurbaşkanı tarafından veto edilen kanun, Meclis üye tam sayısının salt çoğunluğu ile kabul edilir ise Cumhurbaşkanı tarafından yayımlanmak zorunda. TBMM'ce reddedilen kanun teklifleri 1 yıl geçmedikçe yeniden teklif edilemez. Not: Kadük olma: Bir yasama dönemi (5 yıl) içerisinde kanunlaşmayan teklifler diğer yasama dönemine sarkmaz, hükümsüz olur. Bütçe kanunu: Cumhurbaşkanı tarafından mali yılbaşından 75 gün önce teklif edilir. Meclis başkanı komisyona sunar (30 kişi). 55 gün içerisinde görüşülür. Tekrar Meclis başkanına gelir. Genel Kurulda oylama yapılır. Karar yeter sayısı toplantıya katılanların salt çoğunluğu. Toplantı yeter sayısı Meclis üye tam sayısının 1/3'ü (200 milletvekili). Bütçe kanunu Cumhurbaşkanı tarafından veto edilemez. Yıllık plan şeklinde bir kanundur. Yargı yolu açıktır. Anayasa Mahkemesi tarafından denetlenebilir. Yan ek: İnkılap kanunlarını denetleyemez. TBMM'nin kanunla yaptığı işlemler: Para basılmasına karar vermek; af ilan etmek; milletlerarası antlaşmaları uygun bulmak; bütçe ve kesin hesap işlemleri; bir il/ilçenin kurulması, kaldırılması, adı ve merkezinin değiştirilmesi; milletvekili ödeneklerinin belirlenmesi; büyükşehir belediyesi, üniversite ve mahkemelerin kurulması.