r4bi.datekişisel notlar

COĞRAFYA · KONU ANLATIMI

Madencilik kavramları, demir ve bakır

Coğrafya kaynak s. 87, 88. Anlatım, kaynaklı kavramlar ve karşılaştırmalar.

Coğrafya s. 087 Coğrafya s. 088

Konu anlatımı

Madencilik: rezerv, tenör ve işletme koşulları

Coğrafya s. 087

Türkiye'de Madencilik Maden bakımından en zengin bölge Doğu Anadolu, en zengin bölüm Yukarı Fırat bölümü, en zengin il ise Elazığ'dır. Yer altındaki madenin tahminî miktarına rezerv denir. Yataktan çıkarılan madenin temizlendikten sonra geriye kalan saf metal oranına tenör denir. Türkiye'de bütün jeolojik zamanlara ait araziler bulunduğu için maden çeşidi fazladır. Türkiye madenciliğinin en büyük sorunu sermaye ve teknoloji eksikliğidir. Madenin işletmeye açılabilmesi için: Rezervi yeterli olmalı; tenör oranı yüksek olmalı; ulaşım ve pazarlama koşulları iyi olmalı; yeterli sermaye, teknolojik araçlar ve yetişmiş elemanların mevcut olması gerekir. Mermer, bor, bakır, krom, barit, manganez, feldispat, perlit, zımpara taşı ihraç ettiğimiz madenler arasındadır. Petrol, doğal gaz, fosfat, alüminyum, altın, kükürt, taş kömürü ise ithal ettiğimiz madenler arasındadır. Tüketilen enerji kaynakları içerisinde Türkiye'de en zengin rezervlere sahip olan linyittir. Rezerv bakımından en zengin maden dolomittir. Madenciliğe ait ilk sistemli araştırma MTA ve Etibank'ın kurulmasıyla başlamıştır.

Demir ve bakır notları; üst üste yerleştirilmiş DOKAP haritası

Coğrafya s. 088

Demir Türkiye'nin en büyük demir havzası Sivas-Malatya arasındadır. Türkiye'nin ilk demir-çelik fabrikası, 1937 yılında kurulan Karabük Demir Çelik Fabrikası'dır. Karabük ve Ereğli demir-çelik fabrikalarının yer seçiminde enerji kaynağına yakınlık; İskenderun demir-çelik fabrikasının yer seçiminde ulaşım etkili olmuştur. Demir krokisi lejantı: Demir (kahverengi), fabrika (mavi). Okunabilen etiketler: Ereğli, Karabük, Kırıkkale; Sakarya (Çamdağ), Balıkesir (Eymir), İzmir (Torbalı), Sivas (Divriği), Malatya (Hekimhan, Hasan Çelebi), Adana (Feke), Maraş, İskenderun. Bakır Türkiye'nin en büyük bakır yatak bölgesi Karadeniz'dedir. Bakır krokisinde üstte okunabilen etiketler Kastamonu, Samsun ve Artvin (Murgul). Diğer alt etiketler ve açıklama alanı, sonradan üstüne yerleştirilmiş DOKAP haritası tarafından örtülmüştür; okunamayan bölüm aktarılmadı. DOKAP Projesi Üste yapıştırılmış/yerleştirilmiş haritada mor renkle gösterilip adları yazılan iller: Samsun, Amasya, Çorum, Tokat, Ordu, Giresun, Trabzon, Gümüşhane, Bayburt, Rize, Artvin. Harita bir proje alanı krokisidir; güncel resmî kapsam doğrulanmadı. Sayfanın en altında başka bir döndürülmüş/kısmi kroki görünmektedir; tam başlığı ve bağlamı örtülü olduğu için bilgi tahmin edilerek çıkarılmadı.

Kavram kartları

KAVRAM 01RezervAçıklamayı oku +

Kaynak yer altındaki madenin tahminî miktarı olarak açıklar.

Coğrafya s. 087
KAVRAM 02TenörAçıklamayı oku +

Kaynak saf metal oranını vurgular; temizlenme aşamasına ilişkin tanımı teknik doğrulama bekler.

Coğrafya s. 087
KAVRAM 03İşletmeye açılmaAçıklamayı oku +

Rezerv, tenör, ulaşım/pazar, sermaye, teknoloji ve yetişmiş eleman koşulları birlikte sayılır.

Coğrafya s. 087
KAVRAM 04Maden çeşitliliğiAçıklamayı oku +

Kaynak Türkiye'deki farklı jeolojik zamanlara ait arazilerle ilişkilendirir.

Coğrafya s. 087
KAVRAM 05Demir havzasıAçıklamayı oku +

Kaynak Sivas-Malatya arasını vurgular; Divriği ve Hekimhan-Hasan Çelebi etiketlerini gösterir.

Coğrafya s. 088
KAVRAM 06Demir-çelikte yer seçimiAçıklamayı oku +

Karabük/Ereğli enerjiye yakınlık, İskenderun ulaşım örneğiyle ayrılır.

Coğrafya s. 088
KAVRAM 07Bakır yataklarıAçıklamayı oku +

Kaynak Karadeniz'i vurgular; okunabilen etiketler Kastamonu, Samsun ve Artvin-Murgul'dur.

Coğrafya s. 088
KAVRAM 08DOKAP haritasıAçıklamayı oku +

Üstteki ek harita 11 ili mor renkle gösterir; altındaki bakır metninin bir bölümü bu yüzden okunamaz.

Coğrafya s. 088

Karşılaştırma tabloları

Rezerv ve tenör · s.87
KavramKaynak odağıKontrol
RezervMadenin tahminî miktarıYıl/hesap yöntemi belirtilmemiş
TenörSaf metal oranıİşlem sonrası saflıkla karışma olasılığı kontrol edilmeli
Coğrafya s. 087
Demir-çelik fabrikalarının yer seçimi · s.88
Kaynak örneğiKaynakta vurgulanan etmen
Karabük ve EreğliEnerji kaynağına yakınlık
İskenderunUlaşım
Coğrafya s. 088

Grafik ve şemalar

Sayısal grafikler yalnız kaynakta açıkça yazılı değerlere dayanır. Diğer çizimler kavramsal şemalardır.

Maden işletmesini etkileyen koşullar
Maden işletmesini etkileyen koşullarYeterli rezerv; Tenör; Ulaşım ve pazar; Sermaye; Teknoloji; Yetişmiş eleman. Sayısal ölçüm içermeyen kavramsal şema.Yeterli rezervTenörUlaşım ve pazarSermayeTeknolojiYetişmiş eleman

Kaynakta koşul listesi; nicel eşik veya ağırlık verilmez.

Coğrafya s. 087
9 açık kaynak kontrolü

Coğrafya · Kaynak / güncellik kontrolü

'En zengin' bölge/bölüm/il, linyit ve dolomit rezervi iddialarında ölçüt ve yıl verilmemiş; güncel rezerv karşılaştırması değildir.

Coğrafya s. 087

cog-kontrol-250 · Açık

Coğrafya · Kaynak / güncellik kontrolü

Tenörün 'temizlendikten sonra kalan saf metal oranı' tanımı teknik tanımla karşılaştırılmalı; cevherdeki değerli bileşen oranı ile işlem sonrası saflık karışmış olabilir.

Coğrafya s. 087

cog-kontrol-251 · Açık

Coğrafya · Kaynak / güncellik kontrolü

İhracat/ithalat listeleri ve madenciliğin en büyük sorunu nitelemesi tarih bağımlı; güncel ticaret/veri olarak doğrulanmadı.

Coğrafya s. 087

cog-kontrol-252 · Açık

Coğrafya · Kaynak / güncellik kontrolü

MTA ve Etibank için 'ilk sistemli araştırma' tarihsel öncelik iddiası doğrulanmalı.

Coğrafya s. 087

cog-kontrol-253 · Açık

Coğrafya · Kaynak / güncellik kontrolü

Bu dosya kompozit/üst üste görseldir: DOKAP haritası bakır açıklamalarının alt kısmını fiziksel olarak kapatmaktadır. Örtülü bölüm incelenemedi/aktarılamadı; başka sayfadan tahminle tamamlanmadı.

Coğrafya s. 088

cog-kontrol-254 · Açık

Coğrafya · Kaynak / güncellik kontrolü

Karabük için 1937 kuruluş tarihi ile üretime geçiş ayrımı tarihsel kaynaktan kontrol edilmeli; 'ilk' nitelemesi kaynak ifadesidir.

Coğrafya s. 088

cog-kontrol-255 · Açık

Coğrafya · Kaynak / güncellik kontrolü

En büyük demir havzası/bakır yatak bölgesi ve fabrika yer seçimi genellemeleri tarih/ölçüt bakımından doğrulanmalı.

Coğrafya s. 088

cog-kontrol-256 · Açık

Coğrafya · Kaynak / güncellik kontrolü

DOKAP illeri görselde görünen tarihsel kapsamdır; güncel proje kapsamı olarak kesinleştirilmedi.

Coğrafya s. 088

cog-kontrol-257 · Açık

Coğrafya · Kaynak / güncellik kontrolü

Bakır krokisindeki bazı etiketler ve en alt döndürülmüş krokinin başlığı örtülü/okunamıyor; yalnız seçilebilenler yazıldı.

Coğrafya s. 088

cog-kontrol-258 · Açık

Aktarım takibi · Açık kontroller