Konu anlatımı
Nüfus kavramı, sayım tarihçesi ve artış sonuçları
TÜRKİYE'NİN NÜFUSU Sınırları belli bir alanda yaşayan insan sayısına nüfus denir. Bir yerde nüfus artışı iki yolla hesaplanır. Doğal nüfus artışı: Doğanlar ile ölenler arasındaki fark alınır (Doğu'da fazla [kaynak yan notu]). Gerçek nüfus artışı: Doğanlar, ölenler ve göç ilişkisi dikkate alınır. Bir yörede nüfus artış oranı doğum oranına kıyasla daha fazla ise göç alan bir yer olarak düşünülür [kaynak ifadesi]. Nüfus Sayımları Tarihçesi: Osmanlı'da ilk nüfus sayımı 1831 yılında II. Mahmut tarafından yapılmıştır. İkinci sayım Abdülmecit tarafından kimlik belgesi vermek amacıyla 1844'te yapılmış. Cumhuriyet tarihinin ilk nüfus sayımı 1927 yılında yapılmış. Periyodik nüfus sayımı 1935 yılında başlamıştır. 1990 yılına kadar her 5 yılda bir yapılmıştır. 1990 sonrası 10 yılda bir yapılması kararlaştırılmış. 2007 yılında Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi'ne geçilmiştir. Nüfus Artışının Sonuçları Olumsuz Sonuçlar: Doğal kaynaklar tükenir. İşsizlik artar. Kentlerde sorunlar çıkar. Kalkınma hızı düşer. Çevre sorunları artar. Kırdan kente göç olur. Dışa bağımlılık artar. Demografik yatırım artar. Olumlu Sonuçlar: Vergi gelirleri artar. Mal ve hizmetlere talep artar. Yeni sektörler çıkar. Askerî güç artar. İş gücü ucuzlar.
Nüfus politikaları: 1923–1965 ve 1965–1980
NÜFUS POLİTİKALARI 1923–1965 Arası Dönem: Nüfus artış hızını artırıcı politika. Artırma politikalarının nedenleri: Tarımda ve sanayide yeterince makineleşmenin yaşanmaması nedeniyle iş gücüne ihtiyacın fazla olması. Savaşlar nedeniyle genç-dinamik nüfus kaybı yaşanması. Ülke savunması açısından genç nüfusa ihtiyaç duyulması. Üretimin artması için tüketici nüfus miktarının artırılması gerekliliği. Artırmak için yapılan başlıca çalışmalar: Çok çocuklu aileler yurda davet edilmiş. Toprak-para yardımları yapılmıştır. Doğum kontrol yöntemleri, çocuk aldırma yasaklanmıştır. Evlilik yaşı düşürülmüştür. Çok çocuklu aileler madalya ile ödüllendirilmiş. Kutu notu: Bu dönemlerde teşviklerle doğumların artması, ölüm oranlarının düşmesi ve Balkanlardan gelen göçler ve Hatay'ın katılımı ile nüfus artış hızı en yüksek düzeye ulaşmıştır. 1940–45 yılları arasında II. Dünya Savaşı nedeniyle nüfus artış hızı düşmüştür. 1965–1980 Arası Dönem: Nüfus artış hızını azaltıcı politikalar uygulanmıştır. Azaltıcı politikalarının nedenleri: Nüfus artış hızının 1960 yılında en yüksek düzeye ulaşmış olması. Tarımda, ulaşımda, sanayide yaşanan makineleşmeye bağlı iş gücü ihtiyacının azalması. Dünya savaşlarının sona ermesi nedeniyle eskisi kadar askere ihtiyacın kalmaması. Aşırı nüfus artışının ülke kalkınması önünde engel oluşturacağı düşüncesi.
Nüfus politikalarının devamı, doğurganlık ve yaş grupları
Azaltmak için yapılan çalışmalar: 1963 yılında I. Beş Yıllık Kalkınma Planı'nın yayımlanması. 1965 yılında çıkarılan Nüfus Planlaması Kanunu. Nüfus artırıcı teşvikler ve artırmaya yönelik yasal yükümlülükler kaldırılmıştır. Yurt dışına olan göçler teşvik edilmiştir. 1980–2005 Arası Dönem: Nüfusun niteliğini-niceliğini iyileştirici politikalar uygulanmıştır. Nüfus artış hızının artırılması ya da azaltılmasından ziyade nüfusun niteliklerinin iyileştirilmesi amacıyla çalışmalar yaşanmıştır. Kadının iş hayatında daha fazla yer bulması nedeniyle 2000'lere gelindiğinde nüfus artış hızında düşüş yaşanmaya başlanmıştır. 2005 Sonrası Dönem: Nüfus artış hızını artırıcı politikalar uygulanmıştır. Nüfus artış hızının düşüşünün ileride çıkarabileceği sorunlar nedeniyle tedbir alınması gerekliliği ortaya çıkmıştır. Doğum yapan annelere çocuk sayısına göre maddi destek verilmesi. Çalışan anneler için çalışma sürelerinin kısaltılması, doğum izinlerinin artırılması. Türkiye Nüfusunun Yapısal Özellikleri Doğurganlık: Doğurganlık eskiye göre azalmaktadır. Doğurganlık oranı kırsal kesimde kentlere göre daha yüksektir. En yüksek doğurganlık Güneydoğu Anadolu ve Doğu Anadolu'dadır. Yaş Grupları: 0–14 yaş aralığında yer alan çocuk nüfus oranı azalmakta. 15–24 yaş arası genç nüfustur. Toplam nüfus içindeki oranı azalmaktadır. 65 yaş üstündeki yaşlı nüfus oranı artmaktadır. Yaşlı nüfusun artması, gelişmekte olan bir ülkedir [kaynak son cümlesi bozuk].