Sayfa kaynaklı konu metni
Metinler doğrudan aşağıda okunur. Köşeli parantezler okuma/kontrol notudur; kaynak sayfa numaraları korunmuştur.
Sayfa 083 · HSK, yargı yolu ve idare hukukuna giriş
HSK üyeleri 4 yıllığına seçilir. Görev süresi biten üyeler tekrar seçilebilir. Meslekten çıkarma hariç diğer kararlara karşı yargı yolu kapalıdır. Adli yönden bağımsız, idari yönden Adalet Bakanlığına bağlı. Not: HSK doğal üyesi Adalet Bakanı müsteşarı; son değişiklikle müsteşar yerine yardımcı. Yargı yolunun kapalı olduğu işlemler: Milletlerarası antlaşmalar; OHAL CBK; Sayıştay kararları; YSK kararları; Yüksek Hakem Kurulu kararları; inkılap kanunları. Cumhurbaşkanının yapmış olduğu işlemlere karşı yargı yolu açıktır. İDARE HUKUKU İdare hukuku: Genç bir hukuk dalıdır. Tedvin edilmemiş (dağınık) bir hukuk dalıdır. Amacı kamu yararının sağlanmasıdır. İçtihatlara dayanan bir hukuk dalıdır. Doğan uyuşmazlıklar idari yargıda çözümlenir. Konusu devlet idaresidir. Statüler hukukudur. İdari fonksiyon: Konusunu devletin yasama ve yargı işlemleri ile yürütme organının siyasi işlemleri dışında kalan ve toplumun gündelik ihtiyaçlarını sağlamak amacı ile yürütülen kamusal faaliyetlerdir. İdari işlemler ve idari eylemler ile yerine getirilir. Üstün ve ayrıcalıklı yetkiler kullanılarak yerine getirilir. Kendiliğinden harekete geçer. Herkesi yani tüm bireyleri kapsar. Sürekli bir devlet fonksiyonudur. İdari kararların özellikleri: Tek yanlılık ve icrailik. İdari kararlar ilgililerin rızasına tabi değildir. İdare hukukunda işlemler tek yanlıdır. Taraflar arasında eşitlik yoktur. Yargısal denetime tabi olma: Tüm idari kararlar yargısal denetime tabidirler.
Sayfa 084 · Merkezden yönetim, yetki genişliği ve yerinden yönetim
T.C. Devleti idaresinin görevleri: Millî güvenliğin sağlanması; kamu hizmetlerinin yürütülmesi; kolluk faaliyetleri; özendirme ve destekleme faaliyetleri; iç düzen faaliyetleri; planlama faaliyetleri. İdare hukukuna hâkim olan ilkeler: İdare hukuka uygun olmalıdır. İdare laiktir. İdare demokratiktir. Merkezden yönetim ilkesini uygular. Yetki genişliği ilkesini uygular. Yerinden yönetim ilkesini uygular. İdarenin bütünlüğü ilkesini uygular. Merkezden yönetim ilkesi: Karar alma ve sorumluluğun merkeze ait olduğu, kamu hizmetlerinin tek elde toplandığı yönetim modelidir. Tüm kamu hizmetlerinin devlet tüzel kişiliği eliyle yürütülmesidir. Faydaları: Güçlü bir merkez yapısının oluşmasını sağlar. Rasyonel bir harcama sağlar. Hizmetler daha ucuza üretilir. Mali denetim kolaydır. Sakıncaları: Bürokrasi-kırtasiyeciliği artırır. Kamu hizmetleri gereksinimlere uygun yürütülemez. Demokratik ilkelere uygun değildir. Yetki genişliği ilkesi: Merkezden yönetim sakıncalarını gidermek amacıyla ve kamu hizmetlerinin taşrada gecikmesini önlemek amacıyla yapılan bir ilkedir. İllerin yönetimi yetki genişliği esasına dayanır. İllerde valiler bazı durumlarda merkeze danışmadan il sınırları içinde karar alma ve uygulama yetkisine dayanır (kar yağınca okulları tatil etmesi). Not: Kaymakamların yetki genişliği ilkesini kullanma hakkı yoktur. Yerinden yönetim ilkesi: Merkezî idari teşkilat içerisinde yer almayan kamu tüzel kişileri tarafından yürütülen idari faaliyetlerdir. Yararları: Demokratik ilkelere daha yakındır. Hizmetler ihtiyaçlara daha uygun bir şekilde yürütülür. Bürokrasi ve kırtasiyecilik azalır. Sakıncaları: Ülke bütünlüğünün sarsılmasına yol açar. Partizanca uygulamalara yol açar. Mali denetimde zorluklar yaşanır. İdarenin bütünlüğü: Kanunla düzenlenir. Devletin kurum ve kuruluşlarının uyum içinde çalışması idarenin bütünlüğü ilkesiyle sağlanır. Bütünlüğü sağlayan araçlar iki tanedir: a) Hiyerarşi, b) İdari vesayet.