r4bi.datekişisel notlar

KONU ANLATIMI · 4/5

Çoğunluklar, çalışma düzeni ve başkanlık

Kaynak s. 71, 72 · Sayfa kaynaklı konu anlatımı. Güncellik doğrulanmadı.

Kaynak s. 071 Kaynak s. 072

Konu anlatımı

Parlamento kararları ile kanunla yapılan işlemler; basit çoğunluk ile nitelikli çoğunluk; birleşim ile oturum birbirinden ayrılır. Meclis başkanı seçim turları s.72’de ayrıntılanır. Siyasi parti grupları ve yapamayacakları işlemler kaynak aktarımında korunur; genel listeler tur bazlı kurallar yerine geçmez.

Kaynak s. 071 Kaynak s. 072

Sayfa kaynaklı konu metni

Metinler doğrudan aşağıda okunur. Köşeli parantezler okuma/kontrol notudur; kaynak sayfa numaraları korunmuştur.

Sayfa 071 · Parlamento kararları, çoğunluklar ve çalışma düzeni

Parlamento kararıyla: Savaş ilan etmek; erken seçim ilan etmek; içtüzük yapmak; Meclis denetim uygulamaları; Meclisin tatile karar vermesi; OHAL kararlarını onaylamak ve süresini uzatmak; dokunulmazlığı kaldırmak; milletvekilliğinin düşürülmesi; yabancı ülkeye asker göndermek; bakan, Cumhurbaşkanı ve Cumhurbaşkanı yardımcısını Yüce Divana sevk etmek. Yan ok: Meclis başkanı yayımlar. Anayasa Mahkemesi sadece 3 parlamento kararını denetler: Dokunulmazlığın kaldırılması; milletvekilliğinin düşürülmesi; içtüzük. TBMM'nin nitelikli çoğunlukla yapması gerekenler: Genel-özel af ilanı (üye tam sayısının 3/5 çoğunluğu); Cumhurbaşkanı, Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanları Yüce Divana sevk etmek (TBMM üye tam sayısının 2/3'ü); Anayasa değişikliğinin kabulü (3/5); TBMM başkanı seçimi (2/3); Kamu Başdenetçisinin seçimi (2/3); Meclis soruşturması açılıp açılmayacağı (3/5); Anayasa değişikliğinin kabulü (3/5) [aynı satır tekrarı]; Anayasa Mahkemesine üye seçimi; erken seçim ilan etmek (3/5); devamsızlık sebebi ile milletvekilliğinin düşürülmesi. Basit çoğunlukla: Savaş ilan etmek; yabancı ülkeye asker göndermek; dokunulmazlığı kaldırmak; olağanüstü hâl kararlarını onaylamak; içtüzük yapmak; üyelikle bağdaşmayan bir görevde ısrar nedeniyle milletvekilliğinin düşürülmesi; kanunları kabul etmek, değiştirmek, kaldırmak. TBMM'nin çalışma düzeni: Yasama dönemi, iki milletvekili seçim süresi arasındaki zaman aralığına denir (5 yıl). Yasama yılı: 1 Ekim–30 Eylül. Birleşim: Belirli bir günde açılan toplantı. Oturum: Birleşimin ara ile bölünen kısımlarıdır. Meclis Ekim ayında toplanır. Meclis bir yasama yılı içerisinde en fazla 3 ay tatil yapar (15 gün ara verebilir). Meclis tatilde veya aradayken toplanır ise Meclis olağanüstü toplanmış sayılır. Meclisi toplantıya çağıracaklar: Cumhurbaşkanı ve TBMM başkanı doğrudan çağıracaklar; 120 milletvekili dolaylı çağıracaklar.

Kaynak s. 071

Sayfa 072 · TBMM başkanlığı ve siyasi parti grupları

TBMM Başkanlık Divanı: Meclis başkanı; başkan vekilleri; kâtip üyeler; idari amirler. Hepsi milletvekilidir. Meclis başkanı: TBMM tarafından Meclis içerisinden seçilir. Milletvekili olması zorunlu. Meclis başkanı seçimi, aday gösterme süresinin bitiminden itibaren 5 gün içinde tamamlanır. 1. tur: 2/3. 2. tur: 2/3. 3. tur: Meclis üye sayısının salt çoğunluğu. 4. tur: Oyların çoğunluğu. Not: Meclis başkanı seçilen kişinin milletvekilliği düşmez. Siyasi parti ile ilişiği kesilmez ama siyasi faaliyette bulunamaz. Oy kullanma hakkı yoktur. Toplantı yeter sayısına dâhil, karar yeter sayısına dâhil değildir. Bir yasama döneminde Meclis başkanlığı 2 kez yapılır. Birinci başkanın görev süresi 2 yıldır. İkinci başkanın görev süresi yasama dönemi bitene kadar. Aynı yasama döneminde aynı kişi ikinci kez Meclis başkanı seçilebilir. Meclis başkanının görev ve yetkileri: Meclisi doğrudan toplantıya çağırmak; TBMM komisyonlarını denetlemek; TBMM'nin idari/mali ve kolluk faaliyetlerini denetlemek; TBMM toplantılarını yürütmek ve toplantı gündemini hazırlamak; TBMM'yi Meclis dışında temsil etmek. Siyasi parti grupları: En az 20 milletvekili oluşturur. Üye sayıları oranında Meclis Başkanlık Divanına katılırlar. Genel görüşme ve Meclis araştırması isteyebilirler (Meclis soruşturması isteyemez). Cumhurbaşkanı adayı gösterebilir. Mecliste kapalı oturum yapılmasını isteyebilir. Anayasa Mahkemesine iptal davası açabilirler (en fazla üyeye sahip 2 parti). Bir siyasi partinin kapatılması için Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısına talepte bulunabilir. TBMM başkanlığı için aday gösteremez. Yasama dokunulmazlığının kaldırılması ve Meclis soruşturması ile ilgili görüşme yapamaz. Yargı yetkisinin kullanılmasına ilişkin soru soramaz, görüşme yapamaz. Yüce Divana sevk için soru soramaz [kaynak ifadesi]. Siyasi parti → 30. Siyasi parti grubu → 20.

Kaynak s. 072
7 açık okuma ve mevzuat kontrolü

AGS · Kaynak / güncellik kontrolü

Anayasa değişikliğinin kabulü listede iki kez yazılı; anlatımda birleştirildi, kaynak aktarımında tekrar kaydı korundu.

Kaynak s. 071

ags-kontrol-141 · Açık

AGS · Kaynak / güncellik kontrolü

TBMM başkanı/başdenetçi seçimindeki tur bazlı çoğunluklar listede ayrıntılı değil; 2/3 tüm turlar için kesin kural sayılmamalı.

Kaynak s. 071

ags-kontrol-142 · Açık

AGS · Kaynak / güncellik kontrolü

Anayasa Mahkemesinin denetlediği düşme kararlarının kapsamı ve Meclisi toplantıya çağırma usulü doğrulanmalı.

Kaynak s. 071

ags-kontrol-143 · Açık

AGS · Kaynak / güncellik kontrolü

Parti grubunun iptal davası yetkisi, 'en fazla üyeye sahip 2 parti' ile grup ilişkisi resmî metinden kontrol edilmeli.

Kaynak s. 072

ags-kontrol-144 · Açık

AGS · Kaynak / güncellik kontrolü

Meclis başkanının oy/toplantı/karar yeter sayısına etkisi ve seçim turları doğrulanmalı.

Kaynak s. 072

ags-kontrol-145 · Açık

AGS · Kaynak / güncellik kontrolü

'Yüce Divana sevk için soru soramaz' ifadesinin hukuki karşılığı kaynakta açıklanmıyor.

Kaynak s. 072

ags-kontrol-146 · Açık

AGS · Yürürlük doğrulanmadı

Bu modüldeki tarih, hukuk ilkesi, kurum, sayı, süre, yetki ve istisnalar güncel konsolide resmî metinler ve tarihsel kaynaklarla karşılaştırılmadı. Kesin yürürlük hükmü veya resmî sınav yanıtı değildir.

Kaynak s. 071 Kaynak s. 072

ags-kontrol-147 · Açık

AGS kontrol dosyasını aç ↗

AGS aktarım takibi · 102 sayfanın metni · Açık kontroller

001–102 kaynak aralığındaki konu metinleri aktarıldı. Açık okuma ve güncellik kontrolleri takip dosyasındadır.