r4bi.datekişisel notlar

COĞRAFYA · KONU ANLATIMI

Coğrafi konum, enlem ve bakı

Coğrafya kaynak s. 1, 2. Anlatım, kaynaklı kavramlar ve karşılaştırmalar.

Coğrafya s. 001 Coğrafya s. 002

Konu anlatımı

Türkiye'nin coğrafi konumu ve enlem sonuçları

Coğrafya s. 001

TÜRKİYE'NİN COĞRAFİ KONUMU Ülkemiz 26–45 Doğu meridyenleri, 36–45 Kuzey paralelleri arasında yer alır [kaynak başlığı; küçük haritada kuzey sınırı42°]. Harita:26° Doğu;45° Doğu;42° Kuzey;36° Kuzey. Kuzey uç Sinop (İnceburun), güney uç Hatay (Beysun köyü [kaynak yazımı]), batı uç Gökçeada (Avlaka burnu), doğu uç Iğdır (Aras Kavşağı). Not: Ekvator başlangıç paralelidir. Kuzeyinde90, güneyinde90 paralel var. İki paralel arası uzaklık111km. Ülkemiz Kuzey Yarımküre'dedir, orta kuşaktadır, Yengeç dönencesinin kuzeyindedir. Türkiye'nin Kuzey Yarımküre'de olmasının sonuçları: Güneyden kuzeye doğru gidildikçe güneş ışınlarının geliş açısı küçülür; gölge boyu uzar; denizlerin tuzluluğu azalır; çizgisel hız azalır; gurup ve tan süreleri uzar; alacakaranlık süresi uzar; gece ile gündüz arasındaki süre farkı artar; yer çekimi artar; Kutup Yıldızı'nın görünüm açısı büyür; tarım ürünlerinin olgunlaşma süresi uzar; deniz turizmi süresi kısalır; meridyenler arası mesafe daralır; orman üst sınırı azalır; yerleşme üst sınırı azalır; tarım üst sınırı azalır; kalıcı kar alt sınırı azalır; paralel boyları kısalır.

Yengeç dönencesinin kuzeyi, orta kuşak ve bakı

Coğrafya s. 002

Yengeç dönencesinin kuzeyinde yer almasının sonuçları: Güneş ışınları dik açıyla gelmez. Gölge boyu asla sıfır olmaz. Güneş ışınlarını sürekli güneyden alır. Gölge yönü kuzeyi gösterir. Bakı yönü güneydir. Bu nedenle güney yamaçlarda sıcaklık daha yüksektir; karlar daha erken erir; sel-taşkın riski artar; otlaklar daha erken açılır; bitkiler erken olgunlaşır; yerleşmeler daha fazladır. Küre çizimi etiketleri: Kuzey Kutup Noktası90°; Yengeç dönencesi23°27′; Ekvator; Oğlak dönencesi23°27′; paraleller. Orta kuşakta yer almasının sonuçları: Akdeniz iklimi görülür. Batı rüzgârları görülür. Cephe yağışları görülür. Dört mevsim belirgindir. Not: Aynı anda dört mevsim özelliği yaşanması özel konumunun sonucudur. Aynı enlem üzerinde: Güneş ışınlarının geliş açısı; çizgisel hız; gölge boyu; yer çekimi; gölge yönü; gece-gündüz süreleri; gurup ve tan süreleri aynıdır.

Kavram kartları

KAVRAM 01EnlemAçıklamayı oku +

Kaynak kuzeye gidildikçe değişen ışın açısı, çizgisel hız ve gün uzunluğu farkını birlikte sıralar.

Coğrafya s. 001
KAVRAM 02ParalelAçıklamayı oku +

Notta Ekvator başlangıç paraleli, iki paralel arası111km olarak verilir.

Coğrafya s. 001
KAVRAM 03Kuzey YarımküreAçıklamayı oku +

Türkiye'nin Ekvator'un kuzeyindeki konumu olarak işlenir.

Coğrafya s. 001
KAVRAM 04BakıAçıklamayı oku +

Kaynak Türkiye'de güney yamaçlarda daha yüksek sıcaklık ve erken kar erimesiyle örnekler.

Coğrafya s. 002
KAVRAM 05Orta kuşakAçıklamayı oku +

Batı rüzgârları, cephe yağışları ve belirgin mevsimler ile ilişkilendirilir.

Coğrafya s. 002
KAVRAM 06Özel konumAçıklamayı oku +

Aynı anda farklı mevsim özelliklerinin yaşanması notta özel konuma bağlanır.

Coğrafya s. 002

Karşılaştırma tabloları

Enlem ve özel konum ayrımı · s.2
ÖzellikKaynakta ilişkilendirilen neden
Dört mevsimin belirgin olmasıOrta kuşak
Aynı anda dört mevsim özelliğiÖzel konum
Coğrafya s. 002
5 açık kaynak kontrolü

Coğrafya · Kaynak / güncellik kontrolü

Başlıkta36–45° Kuzey yazılı; aynı sayfanın haritası36–42° Kuzey gösteriyor. Çelişki tahminle düzeltilmedi.

Coğrafya s. 001

cog-kontrol-001 · Açık

Coğrafya · Kaynak / güncellik kontrolü

Güney uç yer adı kaynakta 'Beysun köyü' gibi okunuyor; güncel ad doğrulanmalı.

Coğrafya s. 001

cog-kontrol-002 · Açık

Coğrafya · Kaynak / güncellik kontrolü

Deniz tuzluluğu ve üst sınırlar gibi sonuçlar başka etkenlerden de etkilenebilir; kaynak genellemeleri mutlak saha ölçümü değildir.

Coğrafya s. 001

cog-kontrol-003 · Açık

Coğrafya · Kaynak / güncellik kontrolü

'Güneş ışınlarını sürekli güneyden alır/gölge yönü kuzeyi gösterir' ifadelerinde saat ve yerel öğle bağlamı kaynakta ayrılmıyor; tüm gün için mutlaklaştırılmamalı.

Coğrafya s. 002

cog-kontrol-004 · Açık

Coğrafya · Kaynak / güncellik kontrolü

Aynı enlemde gölge boyu gibi eşitliklerde aynı tarih, yerel saat ve eşit cisim yüksekliği koşulları kaynakta belirtilmemiş.

Coğrafya s. 002

cog-kontrol-005 · Açık

Aktarım takibi · Açık kontroller