Konu anlatımı
Özel tarihler, ekinokslar ve meridyen
Türkiye'de özel tarihler 21 Mart ekinoksu: İlkbahar başlangıcıdır. Gece-gündüz eşittir. Bu tarihten sonra gündüzler geceden daha uzundur. Aynı boylam üzerinde her yerde güneş aynı anda doğar ve12saat sonra aynı anda batar. 23 Eylül ekinoksu: Sonbahar başlangıcıdır. Gece-gündüz eşittir. Bu tarihten sonra geceler gündüzlerden daha uzundur. Aynı boylam üzerinde her yerde güneş aynı anda doğar ve12saat sonra aynı anda batar. 21 Haziran solstisi: Yaz başlar. En uzun gündüz yaşanır. Kuzeye doğru gittikçe gündüz süresi uzar. Bu tarihten sonra gündüzler kısalmaya başlar ama23Eylüle kadar gündüzler geceden uzundur. En kısa gölge boyu yaşanır. 21 Aralık solstisi: Kış başlar. En uzun gece yaşanır. Kuzeye doğru gittikçe gece süresi uzar. Bu tarihten sonra geceler kısalmaya başlar ama21Marta kadar geceler gündüzlerden uzundur. En uzun gölge boyu yaşanır. Meridyen: Dünya üzerinden dikey geçtiği varsayılan hayalî çizgilerdir. Herhangi bir yerin başlangıç meridyenine olan uzaklığının açı cinsinden değerine boylam denir. Türkiye26–45Doğu boylamlarındadır. İki boylam arası4dakikadır. II.veIII.ulusal saat diliminden geçer. Şu anda III.saat dilimi kullanılır.
Boylam, yerel saat ve gündüz süresinin değişimi
Her boylam arasındaki4dakika zaman farkına açısal hız denir; dünyanın her yerinde aynıdır [kaynak ifadesi]. Güneş yalnızca ekinokslarda aynı anda doğar ve batar [koşul belirtilmemiş]. Türkiye'de boylamın etkisiyle: Doğu ile batı arasındaki fark76dakika. Doğunun saati ileridir. Doğu-batı yönünde birbirine yakın merkezlerde yerel saat farkı az, uzak merkezlerde yerel saat farkı fazladır. Aynı boylam üzerindeki noktaların ortak özellikleri: Yerel saatler; saat dilimleri; öğle vakitleri; gün içerisinde güneşin en büyük açıyla geldiği an; gün içerisinde gölgenin en kısa olduğu an; güneşin en tepe noktada olduğu an aynıdır. Gündüz süresi şeması:21Martta gece-gündüz eşit;21Marta→21Hazirana gündüzler uzar;21Haziranda en uzun gündüz;21Haziran→23Eylülde gündüzler kısalır;23Eylülde gece-gündüz eşit;23Eylül→21Aralıkta gündüzler kısalır;21Aralıkta en kısa gündüz ve en uzun gece;21Aralık→21Martta gündüzler uzar. Sağdaki ikinci tepe21Haziran etiketi yanında 'en uzun gölge' yazıyor [şema ifadesi; doğrulama gerekli].