r4bi.datekişisel notlar

COĞRAFYA · KONU ANLATIMI

Erozyon, heyelan ve çığ

Coğrafya kaynak s. 55, 56. Anlatım, kaynaklı kavramlar ve karşılaştırmalar.

Coğrafya s. 055 Coğrafya s. 056

Konu anlatımı

Erozyonun nedenleri ve önlenmesi

Coğrafya s. 055

2) EREZYON [kaynak başlık yazımı]: Bitki örtüsünün tahrip edilmesi sonucu toprağın su, rüzgâr ve insanların çeşitli faaliyetleriyle aşınarak taşınması olayıdır. Erozyonun oluşma nedenleri: İklimin kurak ve yarı kurak olması; sağanak yağışların görülmesi; arazinin engebeli ve eğimli olması; bitki örtüsünün tahrip edilmiş olması; arazinin yanlış kullanılması. Harita: İç kesimlerde geniş bir kuşak ve Güneydoğu Anadolu'nun güneyinde bir alan mavi renkle taranmış; sayısal sınıf veya açıklamalı lejant yok. Önlemek için: Ağaçlandırma yapılmalı. Anız yakılması engellenmeli. Otlak-meralar korunmalı. Nadas uygulaması terk edilmeli. Nöbetleşe ekim yapılmalı. Tarlalar eğime dik sürülmelidir.

Heyelan ve çığ

Coğrafya s. 056

HEYELAN: Toprak katmanları ile birlikte alttaki tabakanın da eğim doğrultusunda kaymasıdır. Oluşumunda eğim, bol yağış, kar erimesi, killi topraklar etkilidir. En fazla ilkbahar döneminde olması kar erimelerine bağlı. Harita: Karadeniz kuşağı, doğudaki bazı alanlar ve güneyde dağ kuşakları mor taranmıştır. Heyelan en fazla Karadeniz Bölgesi'nde. ÇIĞ: Genellikle eğimli yamaçlarda tabakalar hâlinde birikmiş olan kar kütlesinin çeşitli etmenlerle aşağıya doğru hızla kayması sonucu gerçekleşir. Harita: Doğu Anadolu çevresi geniş turuncu alanla, Batı Karadeniz'de küçük bir alan ayrıca işaretlenmiş; nicel lejant ve veri yılı yok.

Kavram kartları

KAVRAM 01ErozyonAçıklamayı oku +

Toprağın aşınarak taşınması; su, rüzgâr ve insan faaliyetleriyle anlatılır.

Coğrafya s. 055
KAVRAM 02Bitki örtüsünün korunmasıAçıklamayı oku +

Kaynak ağaçlandırma ve otlak-mera korunmasını önlemler arasında sayar.

Coğrafya s. 055
KAVRAM 03Eğime dik sürmeAçıklamayı oku +

Kaynakta erozyonu azaltmaya yönelik tarımsal uygulamadır.

Coğrafya s. 055
KAVRAM 04HeyelanAçıklamayı oku +

Toprak ve alt tabakanın eğim yönünde kütle hâlinde kaymasıdır.

Coğrafya s. 056
KAVRAM 05Heyelan koşullarıAçıklamayı oku +

Eğim, bol yağış, kar erimesi ve killi topraklar kaynakta birlikte sayılır.

Coğrafya s. 056
KAVRAM 06ÇığAçıklamayı oku +

Eğimli yamaçta biriken kar kütlesinin aşağıya doğru hızla kaymasıdır.

Coğrafya s. 056

Karşılaştırma tabloları

Erozyon etkeni ve kaynakta verilen önlem · s.55
Sorun/etkenİlişkili önlem
Bitki örtüsü tahribiAğaçlandırma; otlak ve mera koruması
Anız yakılmasıYakmanın engellenmesi
Yanlış tarım uygulamasıNöbetleşe ekim; eğime dik sürme
NadasTerk edilmesi kaynak önerisidir; koşullar kontrol edilmeli
Coğrafya s. 055
İki kütle hareketi · s.56
OlayHareket eden malzemeKaynakta vurgulanan koşul/alan
HeyelanToprak ve alt tabakaYağış, kar erimesi, kil; Karadeniz
ÇığKar kütlesiEğimli yamaç, kar birikimi; doğudaki taralı alan
Coğrafya s. 056
5 açık kaynak kontrolü

Coğrafya · Kaynak / güncellik kontrolü

Kaynak başlığındaki 'EREZYON' yazımı aktarımda not edildi; konu adı standart 'erozyon' biçimiyle verilmiştir.

Coğrafya s. 055

cog-kontrol-147 · Açık

Coğrafya · Kaynak / güncellik kontrolü

'Nadas terk edilmeli' önerisi her bölge için koşulsuz agronomik kural değildir; arazi/su/ürün koşullarına bağlılık doğrulanmalı.

Coğrafya s. 055

cog-kontrol-148 · Açık

Coğrafya · Kaynak / güncellik kontrolü

Taralı erozyon haritasının sınıfı, veri yılı ve ölçütü yok; hassas risk veya güncel yayılış haritası gibi kullanılamaz.

Coğrafya s. 055

cog-kontrol-149 · Açık

Coğrafya · Kaynak / güncellik kontrolü

Heyelanın en fazla ilkbaharda olduğu ve Karadeniz'de en fazla görüldüğü kaynak genellemeleridir; dönem/veri ve bölgesel istisnalar doğrulanmalı.

Coğrafya s. 056

cog-kontrol-150 · Açık

Coğrafya · Kaynak / güncellik kontrolü

Renkli haritalar şematiktir; tek tek yerleşmeler için hassas heyelan/çığ riski göstermez.

Coğrafya s. 056

cog-kontrol-151 · Açık

Aktarım takibi · Açık kontroller