r4bi.datekişisel notlar

COĞRAFYA · KONU ANLATIMI

Buzul, karstik, karma ve set gölleri

Coğrafya kaynak s. 45, 46, 47. Anlatım, kaynaklı kavramlar ve karşılaştırmalar.

Coğrafya s. 045 Coğrafya s. 046 Coğrafya s. 047

Konu anlatımı

Buzul, karstik ve karma oluşumlu göller

Coğrafya s. 045

Buzul Göller: Yükseltinin fazla olduğu dağlarımızda buzulların oluşturduğu çukurlara suların dolmasıyla oluşan göllerdir. Kaçkar, Ağrı, Uludağ, Cilo gibi yükseltinin fazla olduğu dağların tepelerinde görülür. Kilimli Göl, Karagöl, Aynalı Göl. Karstik Göller: Kalker ve jipsin erimesi ve çökmesiyle oluşan çukurlara suların dolmasıyla meydana gelen göllerdir. Harita — KARSTİK GÖLLER: Salda, Kızılören, Elmalı, Avlan, Suğla, Kestel; Hafik Gölü. Beyşehir, Burdur, Eğirdir gölleri tektonik oluşumlu olmakla birlikte karstik etkiler de vardır. O sebeple karma oluşumlu kabul edilir.

Volkanik set ve alüvyal set gölleri

Coğrafya s. 046

SET GÖLLER a) Volkanik Set Göller: Volkandan çıkan lavların bir çukur veya akarsuyun önünü kapamasıyla oluşur. Harita — VOLKANİK SET GÖLLER: Çıldır, Haçlı [etiket okuması kontrol edilmeli], Balık, Nazik, Van Gölü, Erçek. Doğu Anadolu volkanik set göllerinin bulunduğu en önemli bölgemizdir. b) Alüvyon Set Göller: Akarsuların taşıdıkları materyali vadilerin veya çukurların önüne biriktirmesiyle oluşan göller. Harita — ALÜVYON SET GÖLLER: Marmara Gölü, Eymir, Mogan, Uzungöl, Bafa, Köyceğiz. Uzungöl hem alüvyal set hem heyelan set gölü özelliği gösterir.

Kıyı set, heyelan set ve traverten set gölleri

Coğrafya s. 047

c) Kıyı Set Gölleri: Dalgaların biriktirdiği kumların koy ve körfezlerin önünü kapamasıyla oluşan göllerdir. Harita — KIYI SET GÖLLER: Büyükçekmece, Küçükçekmece, Terkos; Balık, Simenlik; Karine, Ölüdeniz, Beymelek; Akyayan, Akyatan. d) Heyelan Set Gölleri – Traverten Set Gölleri: Akarsuların önlerinin heyelanlar sonucunda kapanmasıyla oluşan göllere heyelan set gölü denir. Akarsu önünün travertenler tarafından kapanmasıyla oluşan göllere traverten set gölü denir. Harita — HEYELAN SET / TRAVERTEN SET: Abant, Yedigöl, Sülüklü, Borabay, Zinav, Sera, Tortum; Otlukbeli Gölü (ayrı yeşil işaretle gösterilmiş). Millî Park Olan Göller: Abant, Yedigöl, Uzungöl; Manyas, Kovada, Beyşehir; Karagöl, Sultansazlığı. Elektrik Enerjisi Üreten Göller: Tortum, Hazar, Çıldır; [son satır 'Eğirdir' gibi görünüyor ancak görüntünün alt kenarında kesik; doğrulama gerekli].

Kavram kartları

KAVRAM 01Buzul gölüAçıklamayı oku +

Buzulun açtığı yüksek dağ çukurunun suyla dolmasıyla oluşur.

Coğrafya s. 045
KAVRAM 02Karstik gölAçıklamayı oku +

Kalker ve jipsin erime/çökme çukurlarında su birikmesiyle oluşur.

Coğrafya s. 045
KAVRAM 03Karma oluşumlu gölAçıklamayı oku +

Kaynak Beyşehir, Burdur ve Eğirdir'de tektonik oluşumun yanında karstik etki de bulunduğunu belirtir.

Coğrafya s. 045
KAVRAM 04Volkanik set gölüAçıklamayı oku +

Lavın çukur veya akarsu önünü kapamasıyla oluşur.

Coğrafya s. 046
KAVRAM 05Alüvyon set gölüAçıklamayı oku +

Akarsu taşıntılarının vadi/çukur önünde set oluşturmasıyla meydana gelir.

Coğrafya s. 046
KAVRAM 06Uzungöl'ün karma set niteliğiAçıklamayı oku +

Kaynak alüvyal set ve heyelan set özelliklerinin birlikte görüldüğünü belirtir.

Coğrafya s. 046
KAVRAM 07Kıyı set gölüAçıklamayı oku +

Dalga birikimi olan kumların koy/körfez önünü kapamasıyla oluşur.

Coğrafya s. 047
KAVRAM 08Heyelan set gölüAçıklamayı oku +

Heyelan malzemesi akarsu önünü kapatır.

Coğrafya s. 047
KAVRAM 09Traverten set gölüAçıklamayı oku +

Akarsu önü traverten birikimiyle kapanır; kaynak Otlukbeli'ni ayrı işaretle gösterir.

Coğrafya s. 047

Karşılaştırma tabloları

Göl çanağının oluşumu · s.45
TürÇanağı oluşturan süreçKaynak örnekleri
BuzulBuzul aşındırmasıKilimli, Karagöl, Aynalı
KarstikKalker/jipsin erime ve çökmesiSalda, Suğla, Avlan, Hafik
KarmaTektonik oluşum ve karstik etkiBeyşehir, Burdur, Eğirdir
Coğrafya s. 045
Seti oluşturan malzeme · s.46
TürSeti kuran etkenÖrnek
Volkanik setLavVan, Nazik, Çıldır (kaynak sınıflaması)
Alüvyon setAkarsuyun taşıdığı materyalMogan, Eymir, Bafa, Köyceğiz
İki set özelliğiAlüvyal birikim ve heyelanUzungöl
Coğrafya s. 046
Üç set gölü ayrımı · s.47
TürSeti oluşturanKaynak örnekleri
Kıyı setDalgaların biriktirdiği kumTerkos, Akyatan, Akyayan
Heyelan setHeyelan malzemesiAbant, Borabay, Sera, Tortum
Traverten setTraverten birikimiOtlukbeli
Coğrafya s. 047
8 açık kaynak kontrolü

Coğrafya · Kaynak / güncellik kontrolü

Haritadaki küçük 'Elmalı' ve 'Kızılören' etiketlerinin yer/ad eşleşmesi özgün kaynakla kontrol edilmeli.

Coğrafya s. 045

cog-kontrol-122 · Açık

Coğrafya · Kaynak / güncellik kontrolü

Göllerin oluşum sınıfları ders notundaki biçimiyle aktarılmıştır; karma oluşum vurgusu korunmuştur.

Coğrafya s. 045

cog-kontrol-123 · Açık

Coğrafya · Kaynak / güncellik kontrolü

Volkanik set haritasındaki 'Haçlı' etiketi el yazısında belirsiz; kesin okuma için kontrol edilmeli.

Coğrafya s. 046

cog-kontrol-124 · Açık

Coğrafya · Kaynak / güncellik kontrolü

Özellikle Erçek ve diğer göllerin oluşum sınıfları bağımsız kaynakla karşılaştırılmalı; notta verilen sınıf tahminle değiştirilmedi.

Coğrafya s. 046

cog-kontrol-125 · Açık

Coğrafya · Kaynak / güncellik kontrolü

Uzungöl için iki oluşumun birlikte belirtildiği istisna korunmuştur.

Coğrafya s. 046

cog-kontrol-126 · Açık

Coğrafya · Kaynak / güncellik kontrolü

Son elektrik enerjisi gölü satırı görüntünün alt kenarında kesik. 'Eğirdir' olası okuma olsa da kesin metin diye tamamlanmadı.

Coğrafya s. 047

cog-kontrol-127 · Açık

Coğrafya · Kaynak / güncellik kontrolü

'Millî Park Olan Göller' listesi farklı koruma statülerini birleştiriyor olabilir; millî park/tabiat parkı/sulak alan statüleri ve güncellik doğrulanmalı.

Coğrafya s. 047

cog-kontrol-128 · Açık

Coğrafya · Kaynak / güncellik kontrolü

Haritadaki 'Yedigöl' adı kaynak yazımıdır; çoğul/adlandırma doğrulanmalı.

Coğrafya s. 047

cog-kontrol-129 · Açık

Aktarım takibi · Açık kontroller