Konu anlatımı
Türkiye'de yerleşme ve kırsal yerleşme türleri
TÜRKİYE'DE YERLEŞME Anadolu'daki İlk Yerleşim Yerleri: Karain (Antalya), Yarımburgaz (İstanbul). Anadolu'daki ilk köy: Çayönü (Diyarbakır). Anadolu'daki ilk şehir: Çatalhöyük (Konya). Dünyanın ilk ticaret kenti: Kültepe (Kayseri). Dünyanın ilk medeniyeti, ilk inanç kenti: Göbeklitepe–Urfa [kaynak nitelemesi]. Anadolu'nun son yerleşim alanı: Doğu Karadeniz. Türkiye'de Yerleşmeler şeması: Kır yerleşmeleri → Köy; köy altı → kalıcı köy altı yerleşmeleri / geçici köy altı yerleşmeleri. Kent yerleşmeleri → nüfusa göre kentler / fonksiyona göre kentler. Türkiye'de Kırsal Yerleşmeler: Nüfusu 20 bin altında olan yerleşmelere kırsal yerleşme denir. 2000'e kadar olanlara köy; 2000–5000 arası olanlara kasaba; 5000 üzeri olanlara belde denilmektedir. Köy: Nüfusu en çok 2000'e kadar olan, muhtar tarafından yönetilen, 1942 yılında çıkarılan 442 sayılı kanuna göre kurulan en küçük idari birimlere verilen isimdir [kaynak yılı böyle]. Köy Altı Yerleşmeleri: İdari bakımdan köy yerleşmelerine bağlı olan, geçici ya da kalıcı olarak ikamet edilen yerleşmelere denir. Kalıcı köy altı yerleşmeleri: Mezra, divan, çiftlik, mahalle. Geçici köy altı yerleşmeleri: Oba, yayla, ağıl, kom, dam, dalyan.
Köy altı yerleşmeleri: kalıcı ve geçici türler
Kalıcı Köy Altı Yerleşmeleri Mezra: Doğu Anadolu, Güneydoğu Anadolu ve İç Anadolu'da yaygın olan bu yerleşmelerde tarım ve hayvancılık yapılıp bir ya da birkaç evden oluşur. Divan: Batı Karadeniz'e özgü mahallelerin bir araya gelmesiyle oluşan yerleşmelerdir. Çiftlik: Geniş tarım arazilerinin olduğu yerlerde kurulan yerleşmelerdir. Trakya, Ege, Akdeniz ve İç Anadolu'da yaygındır. Mahalle: Bir köyden ayrılmış fakat idari fonksiyonu olmadığı için ayrı bir köy sayılmayan yerleşme üniteleridir. Batı Karadeniz, Batı Anadolu, Akdeniz ve Marmara'da yaygındır. Geçici Köy Altı Yerleşmeleri Kom: Doğu Anadolu'da yaygındır. Aile ve çobanın oturduğu ev, ağıllardan oluşan, hayvancılık yapılan geçici yerleşmelerdir. Dam: Batı Anadolu'da yaygın olan, hayvancılığın ön planda olduğu geçici yerleşmelerdir. Oba: Konargöçer hayvancılıkla uğraşan kişilerin kurduğu çadır topluluğudur. Orta Karadeniz ve Toroslarda bulunur. Yayla: Köy altı yerleşmelerin en yaygın olanıdır. Karadeniz ve Akdeniz'de, Menteşe yöresinde ve Doğu Anadolu'da yaygındır. Ağıl: İç Anadolu'da yaygın olan küçükbaş hayvan barınaklarına verilen isimdir. Dalyan: Ege ve Akdeniz'de balıkçılık amacıyla kurulan yerleşmeler. Sayfanın altındaki Türkiye dağılış krokisinin lejantı: Çiftlik, mahalle, divan, yayla, dam, kom, mezra, ağıl, dalyan, oba. İşaretler yukarıda belirtilen bölgelere şematik olarak dağıtılmıştır; kesin koordinat verilmemiştir.