r4bi.datekişisel notlar

COĞRAFYA · KONU ANLATIMI

Nem, yağış oluşumu ve dağılışı

Coğrafya kaynak s. 13, 14. Anlatım, kaynaklı kavramlar ve karşılaştırmalar.

Coğrafya s. 013 Coğrafya s. 014

Konu anlatımı

Nem türleri ve yağış oluşumları

Coğrafya s. 013

d)Nem ve yağış 1)Mutlak nem:1m³hava içindeki nemin gram cinsinden değeridir. Sıcaklıkla doğru orantılıdır; sıcaklık arttıkça mutlak nem artar. Su kütlesine yakın ve sıcaklık yüksek olduğu için mutlak nem en fazla Akdeniz'dedir. Su kütlesinden uzak ve sıcaklık düşük olduğu için mutlak nem en az Doğu Anadolu'dadır. 2)Maksimum nem:1m³havanın belirli bir sıcaklıkta taşıyabileceği nem miktarıdır. Sıcaklığın fazla olduğu yerlerde maksimum nem fazla olur. Sıcaklığın fazla olduğu Güneydoğu Anadolu'da maksimum nem en fazladır. Yıllık sıcaklık ortalaması en az Doğu Anadolu'da maksimum nem en az. 3)Bağıl nem: Havanın doyma açığını ifade eder [kaynak tanımı]. Bağıl nem%100'e eriştiğinde yağış başlar. Sıcaklıkla ters orantılıdır. Bağıl nem en fazla Karadeniz, en az Güneydoğu Anadolu'dur. Yağış 1)Yamaç(orografik) yağışları: Nemli hava kütlelerinin dağların yamaçları boyunca yükselerek soğumaları ve içlerindeki nemi yağış olarak bırakmalarıyla yamaç yağışlarını oluştururlar. En fazla Doğu Karadeniz, Batı Karadeniz, Doğu Akdeniz'de. 2)Konveksiyonel(yükselim) yağışları: Isınan hava yükselerek soğur ve konveksiyonel yağışları oluşturur. En fazla ilkbahar ayında İç Anadolu bölgesindedir. 3)Cephe(depresyon) yağışları: Orta kuşakta olmasının sonucudur. Soğuk ve sıcak havanın karşılaşması ile oluşur. En fazla Akdeniz'de.

Türkiye'de yağışın dağılışı ve iklim alanları

Coğrafya s. 014

En fazla yağış alan yerler: Doğu Karadeniz; Batı Karadeniz; Yıldız Dağlarının denize dönük yamaçları; Muğla-Menteşe-Antalya bölümü; Nur Dağlarının denize dönük yamaçları; Tunceli-Bitlis-Bingöl/Hakkâri. Haritada bu alanlar turuncu taranmış. En az yağış alan yerler: İç Anadolu Bölgesinin kentleri; Ergene Havzası; Erzincan-Erzurum; Iğdır; Elazığ-Malatya; Van; Güneydoğu Anadolu'nun güney kesimleri. Haritada bu alanlar yeşil taranmış. Türkiye'de görülen iklimler haritası: Karadeniz kıyı kuşağında Karadeniz iklimi; batı ve güney kıyılarda Akdeniz iklimi; iç bölgelerin geniş bölümünde ılıman karasal(step) iklimi; kuzeydoğu yüksek kesimlerde sert karasal iklim. Kuzeyde Karadeniz, güneyde Akdeniz deniz adları gösterilmiş.

Kavram kartları

KAVRAM 01Mutlak nemAçıklamayı oku +

Birim hacimdeki su buharının gram cinsinden miktarı olarak not edilir.

Coğrafya s. 013
KAVRAM 02Maksimum nemAçıklamayı oku +

Belirli sıcaklıkta1m³havanın taşıyabileceği nem miktarıdır.

Coğrafya s. 013
KAVRAM 03Orografik yağışAçıklamayı oku +

Nemli havanın dağ yamacında yükselip soğumasıyla açıklanır.

Coğrafya s. 013
KAVRAM 04Cephe yağışıAçıklamayı oku +

Sıcak ve soğuk havanın karşılaşmasıyla oluşan yağış olarak verilir.

Coğrafya s. 013
KAVRAM 05Yağışlı kıyı yamaçlarıAçıklamayı oku +

Doğu-Batı Karadeniz, Yıldız ve Nur dağlarının denize dönük yamaçları kaynakta örneklenir.

Coğrafya s. 014
KAVRAM 06Step iklimiAçıklamayı oku +

Haritada iç bölgelerin geniş kesimine yerleştirilen ılıman karasal iklim adıdır.

Coğrafya s. 014
KAVRAM 07Sert karasal iklimAçıklamayı oku +

Haritada kuzeydoğu yüksek kesimlerde gösterilir.

Coğrafya s. 014

Karşılaştırma tabloları

Yağış türleri · s.13
TürOluşumKaynak örnek alan
Yamaç/orografikDağ yamacında yükselmeDoğu-Batı Karadeniz, Doğu Akdeniz
KonveksiyonelIsınan havanın yükselmesiİlkbaharda İç Anadolu
Cephe/depresyonSıcak-soğuk hava karşılaşmasıAkdeniz
Coğrafya s. 013
Kaynağın yağış alanları · s.14
Görece fazlaGörece az
Doğu/Batı Karadenizİç Anadolu, Ergene
Menteşe-Antalya ve Nur yamaçlarıIğdır, Van, Elazığ-Malatya
Tunceli-Bitlis-Bingöl/HakkâriGüneydoğu Anadolu güneyi
Coğrafya s. 014
6 açık kaynak kontrolü

Coğrafya · Kaynak / güncellik kontrolü

Mutlak nemin sıcaklıkla doğrudan artması su buharı kaynağı/koşullara bağlıdır; kaynak genellemesi kontrol edilmeli.

Coğrafya s. 013

cog-kontrol-032 · Açık

Coğrafya · Kaynak / güncellik kontrolü

Bağıl nemin 'doyma açığı' diye tanımı ve%100'de mutlaka yağış başlayacağı ifadesi fiziksel kapsam açısından doğrulanmalı.

Coğrafya s. 013

cog-kontrol-033 · Açık

Coğrafya · Kaynak / güncellik kontrolü

Nem ve yağışta bölgesel en fazla/en az ifadeleri için veri dönemi kaynakta yok.

Coğrafya s. 013

cog-kontrol-034 · Açık

Coğrafya · Kaynak / güncellik kontrolü

En fazla/en az yağış listeleri ölçüm ve tarih olmadan verilmiş; tüm kent alanları veya tüm dönemler için kesin sıralama değildir.

Coğrafya s. 014

cog-kontrol-035 · Açık

Coğrafya · Kaynak / güncellik kontrolü

'İç Anadolu Bölgesinin kentleri' ifadesi çok geniştir; kaynak sınıflaması aynen korundu.

Coğrafya s. 014

cog-kontrol-036 · Açık

Coğrafya · Kaynak / güncellik kontrolü

İklim sınırları çizimde şematiktir; idari sınır ya da kesin koordinatlı iklim sınırı olarak kullanılamaz.

Coğrafya s. 014

cog-kontrol-037 · Açık

Aktarım takibi · Açık kontroller