r4bi.datekişisel notlar

COĞRAFYA · KONU ANLATIMI

Pirinç, pamuk, tütün, yağ ve lif bitkileri

Coğrafya kaynak s. 73, 74, 75. Anlatım, kaynaklı kavramlar ve karşılaştırmalar.

Coğrafya s. 073 Coğrafya s. 074 Coğrafya s. 075

Konu anlatımı

Pirinç, pamuk ve tütün

Coğrafya s. 073

Pirinç Bol su isteyen bir ürün olduğu için akarsu boylarında üretimi yapılır. Üretimi devlet kontrolündedir. İhtiyacı karşılamaz, ithal edilir. Üretiminde Edirne ilk sırada yer alır. Dağılış krokisinde Trakya ve bazı akarsu/ova alanları morla işaretlidir; nicel değer verilmemiştir. Pamuk Filizlenme ve büyüme döneminde yağış ve sulama, olgunlaşma döneminde sıcaklık ve kuraklık ister. GAP ile birlikte Güneydoğu Anadolu'da en fazla yetiştirilir. Yaz yağışları sebebiyle Karadeniz'de; ilkbahar ve yaz döneminde sıcaklık ortalamaları yetersiz olduğu için İç Anadolu, Doğu Anadolu bölgesinde yetiştiriciliği yapılmaz. En fazla Şanlıurfa'da üretilir. Iğdır ve Elazığ'da mikroklima olarak yetişir. Dağılış krokisi Güneydoğu Anadolu, Çukurova ve bazı Ege/Akdeniz alanları ile Iğdır-Elazığ çevresindeki küçük alanları işaretler; kesin sınır/miktar vermez. Tütün Çimlenme döneminde yağış istenen, olgunlaşma döneminde sıcak ve kurak hava şartları ister. Devlet kontrolündedir. Üretimi en fazla Adıyaman'dadır. İhraç ettiğimiz bir üründür. Ege Bölgesi üretimde birincidir. İç Anadolu hariç her bölgede yetişir. Dağılış krokisinde Ege ve başka bölgelerde parçalı alanlar maviyle boyanmıştır.

Şeker pancarı, ayçiçeği ve haşhaş

Coğrafya s. 074

Şeker Pancarı Ülkemizde her bölgede yetişebilir. Karadeniz kıyı kesimlerinde iklim şartları, Akdeniz ve Ege'de çiftçi tercihi sebebiyle sınırlı. Güneydoğu Anadolu'da kuraklıktan dolayı yetişmez. Devlet kontrolündedir. Üretimi en fazla Konya. Çabuk bozulma özelliğine sahip olduğu için tarım alanlarının hemen etrafında fabrikaları kurulur. Besi-ahır hayvancılığının gelişmesine katkı sağlar. Krokide Trakya ve geniş iç alanlar pembeyle işaretli; miktar yok. Ayçiçeği Üretiminin büyük bölümünü Ergene'den karşılar. Yetişme alanı geniştir. Güneşli gün sayısı önemlidir. Üretimi ve tüketimi en fazla yapılan yağ bitkisidir. Üretimi en fazla Tekirdağ. Vertisol toprak üretimi için uygun topraklardır. Krokide Ergene çevresi ve bazı iç bölgeler yeşil gösterilir. Haşhaş Doğal yetişme alanı geniş fakat üretimi uyuşturucu elde edildiği için devlet kontrolündedir. Ege Bölgesi birincidir. Afyonkarahisar birinci sıradadır. Tıbbi ilaç yapımında kullanılır. Krokide İç Batı Anadolu çevresi işaretlidir.

Çay, kenevir ve keten

Coğrafya s. 075

Çay Ilıman ve bol yağışlı bir iklim ister. Yıkanmış ve kireçsiz toprak ister. İklim şartlarından dolayı ekim alanı dardır. Doğu Karadeniz'de yetiştirilir. Rize en önemli üretim yeridir. Çabuk bozulduğu için fabrikaları yetiştirilme alanlarının çevresinde kurulur. Krokide Doğu Karadeniz kıyı şeridi pembe gösterilmiştir. Kenevir Uyuşturucu madde olabildiği için üretim alanları devlet kontrolünde yapılır. En fazla Orta Karadeniz'de Kastamonu, Amasya ve Samsun illerinde üretilmektedir. Devlet kontrolünde üretilir [aynı not tekrarlanmış]. Krokide Orta/Batı Karadeniz çevresinde alanlar açık mavi gösterilir. Keten Üretim miktarı oldukça az olan ve sınırlı alanda üretilen bir tarım ürünüdür. İp, urgan, çuval yapımında kullanılır. Kâğıt para yapımında kullanılır. Uşak üretimde birinci sırada yer alır. Krokide Trakya ve İç Batı Anadolu'da turuncu alanlar işaretlidir.

Kavram kartları

KAVRAM 01PirinçAçıklamayı oku +

Bol su gereksinimi nedeniyle akarsu boylarıyla ilişkilendirilir; kaynak Edirne'yi örnekler.

Coğrafya s. 073
KAVRAM 02PamukAçıklamayı oku +

Büyümede su, olgunlaşmada sıcak ve kurak koşullar ister; GAP ve Şanlıurfa kaynak örnekleridir.

Coğrafya s. 073
KAVRAM 03Mikroklima pamuk alanlarıAçıklamayı oku +

Iğdır ve Elazığ notta bölgesel sıcaklık koşullarından ayrılan örneklerdir.

Coğrafya s. 073
KAVRAM 04TütünAçıklamayı oku +

Çimlenmede yağış, olgunlaşmada sıcak-kurak hava koşullarıyla açıklanır.

Coğrafya s. 073
KAVRAM 05Şeker pancarıAçıklamayı oku +

Kaynak bozulabilirlik nedeniyle tarlaya yakın fabrika ve besi hayvancılığına katkıyı vurgular.

Coğrafya s. 074
KAVRAM 06AyçiçeğiAçıklamayı oku +

Güneşli gün sayısı ve vertisol topraklarla ilişkilendirilir; Ergene-Tekirdağ kaynak örnekleridir.

Coğrafya s. 074
KAVRAM 07HaşhaşAçıklamayı oku +

Tıbbi ilaç yapımında kullanım, kontrollü üretim ve Afyonkarahisar örneğiyle açıklanır.

Coğrafya s. 074
KAVRAM 08ÇayAçıklamayı oku +

Ilıman-bol yağışlı iklim, yıkanmış-kireçsiz toprak ve Doğu Karadeniz/Rize ile ilişkilidir.

Coğrafya s. 075
KAVRAM 09Çay fabrikalarının konumuAçıklamayı oku +

Çabuk bozulma nedeniyle yetişme alanlarının çevresinde kurulması not edilir.

Coğrafya s. 075
KAVRAM 10KenevirAçıklamayı oku +

Kaynak kontrollü üretimi ve Kastamonu-Amasya-Samsun örneklerini vurgular.

Coğrafya s. 075
KAVRAM 11KetenAçıklamayı oku +

İp, urgan, çuval ve kâğıt para yapımında kullanılan ürün olarak açıklanır.

Coğrafya s. 075

Karşılaştırma tabloları

Pirinç, pamuk ve tütünün koşulları · s.73
ÜrünSu/sıcaklık notuKaynak yer örneği
PirinçBol su, akarsu boylarıEdirne
PamukBüyümede su; olgunlaşmada sıcak-kurakŞanlıurfa; Iğdır-Elazığ mikrokliması
TütünÇimlenmede yağış; olgunlaşmada sıcak-kurakAdıyaman; Ege Bölgesi (tarih doğrulaması gerekli)
Coğrafya s. 073
Sanayi/yağ bitkilerinin ayırt edici notları · s.74
ÜrünAyırt edici kaynak notu
Şeker pancarıÇabuk bozulur; üretim alanına yakın fabrika; besi hayvancılığı
AyçiçeğiGüneşli gün sayısı; vertisol toprak; yağ bitkisi
HaşhaşTıbbi ilaç; kontrollü üretim
Coğrafya s. 074
Çay, kenevir ve keten · s.75
ÜrünKaynak özelliğiYer örneği
ÇayBol yağış, kireçsiz toprak; yakın fabrikaDoğu Karadeniz-Rize
KenevirKontrollü üretimKastamonu, Amasya, Samsun
Ketenİp/urgan/çuval ve kâğıt paraUşak; Trakya/İç Batı Anadolu krokisi
Coğrafya s. 075
9 açık kaynak kontrolü

Coğrafya · Kaynak / güncellik kontrolü

Tütünde aynı sayfada 'en fazla Adıyaman' ve 'Ege Bölgesi üretimde birinci' ifadeleri var; il ve bölge düzeylerinin farklı olması mümkündür fakat yıl/veri kaynağı verilmemiş; birlikte kontrol edilmeli.

Coğrafya s. 073

cog-kontrol-204 · Açık

Coğrafya · Kaynak / güncellik kontrolü

Pirinçte Edirne, pamukta Şanlıurfa ve bölgesel liderlikler, ithalat yeterliliği ve devlet kontrolü tarih bağımlıdır; güncel istatistik/mevzuat olarak doğrulanmadı.

Coğrafya s. 073

cog-kontrol-205 · Açık

Coğrafya · Kaynak / güncellik kontrolü

Pamuk ve tütün yetişme alanı için 'yapılmaz/her bölgede' ifadeleri kaynak genellemeleridir; mikroklima/uygulama istisnaları resmî üretim verileriyle kontrol edilmeli.

Coğrafya s. 073

cog-kontrol-206 · Açık

Coğrafya · Kaynak / güncellik kontrolü

Şeker pancarı için 'her bölgede yetişebilir' ve 'Güneydoğu Anadolu'da yetişmez' ifadeleri aynı sayfada bulunuyor; doğal yetişme, ekonomik üretim ve sulama ayrımı kaynakta açıklanmadı.

Coğrafya s. 074

cog-kontrol-207 · Açık

Coğrafya · Kaynak / güncellik kontrolü

Üretim/tüketim liderlikleri ve devlet kontrolü notları tarih bağımlıdır; güncel istatistik/yürürlük olarak doğrulanmadı.

Coğrafya s. 074

cog-kontrol-208 · Açık

Coğrafya · Kaynak / güncellik kontrolü

Ayçiçeği için Ergene ve Tekirdağ vurguları notun tarihine bağlıdır; dağılış krokisi nicel ölçü vermez.

Coğrafya s. 074

cog-kontrol-209 · Açık

Coğrafya · Kaynak / güncellik kontrolü

Kenevir satırında 'Orta Karadeniz'de Kastamonu' ifadesi bölge/il sınıflaması açısından kontrol edilmeli; kaynak yer adları değiştirilmedi.

Coğrafya s. 075

cog-kontrol-210 · Açık

Coğrafya · Kaynak / güncellik kontrolü

Kenevir/keten üretim alanları ve liderliği ile kontrollü üretim koşulları tarih bağımlı; güncel veri/mevzuat olarak doğrulanmadı.

Coğrafya s. 075

cog-kontrol-211 · Açık

Coğrafya · Kaynak / güncellik kontrolü

Kenevir için devlet kontrolü notu kaynakta iki kez geçiyor; aynı bilgi anlatımda birleştirilebilir.

Coğrafya s. 075

cog-kontrol-212 · Açık

Aktarım takibi · Açık kontroller