r4bi.datekişisel notlar

COĞRAFYA · KONU ANLATIMI

Zeytin, üzüm, incir, turunçgil ve diğer meyveler

Coğrafya kaynak s. 76, 77, 78. Anlatım, kaynaklı kavramlar ve karşılaştırmalar.

Coğrafya s. 076 Coğrafya s. 077 Coğrafya s. 078

Konu anlatımı

Zeytin, üzüm ve incir

Coğrafya s. 076

Zeytin Akdeniz iklimini en iyi tanıtan tarım ürünüdür. Kış ılıklığı isteği fazla olduğu için karasal iklim bölgelerinde yetişmez. Güney Marmara'da daha çok sofralık; Ege-Akdeniz bölgelerinde ise yağ sanayisi için. Artvin-Yusufeli gibi yörelerde özel konum, mikroklima şartlarına bağlı yetişebilmektedir. Ağacın öz. bağlı olarak bir yıl fazla, diğer yıl az ürün verir [kaynakta 'öz.' kısaltması]. Krokide Ege-Akdeniz kıyıları, Güney Marmara ve kuzeydoğuda bir kıyı alanı mor gösterilir. Üzüm Soğuğa karşı dayanıklı bir üründür. Ülkemizde en çok üretilen meyvedir. Ülkemizde en fazla Ege Bölgesi'nde Manisa'da yetiştirilir. Kuru üzüm ihracatında ilk sırada yer alırız. Sirke, pekmez, pestil, şarap yapılır. Krokide Ege başta olmak üzere çeşitli iç ve kıyı alanlar mor taramayla işaretlidir. İncir Kış ılıklığı isteyen bir tarım ürünüdür. En fazla Aydın'da yetiştirilir. Üretimde Türkiye dünya birincisidir. Krokide Ege, Akdeniz ve Batı Karadeniz çevresinde kırmızı dağılış alanları gösterilir.

Turunçgil, elma ve muz

Coğrafya s. 077

Turunçgil Ülkemizde daha çok besin maddesi olarak tüketilir. Soğuk koşullara karşı hassastır. Akdeniz iklim koşullarında üretimi yaygındır. Adana, Mersin, Hatay, Antalya üretimin en fazla olduğu illerdir. Rize ve çevresinde mikroklima ile üretimi yapılır. Krokide Ege-Akdeniz kıyıları ve Rize çevresi turuncu işaretlidir. Elma İklim seçiciliği az olduğundan her bölgede yetişebilir. Başta Isparta olmak üzere Antalya, Karaman ve Niğde illerinde yoğun üretilir. Önemli bir ihracat ürünüdür. Krokide çeşitli iç bölgeler mavi taranmıştır. Muz Tropikal iklim bölgelerinde yetişebilen muz ülkemizde mikroklima iklimine bağlı olarak yetişme alanı bulur. Yetişme alanı dar. İthal edilir, ihtiyacı karşılamaz. Üretimi en fazla Antalya. Krokide Akdeniz kıyısında sınırlı alan sarıyla gösterilir.

Soya fasulyesi, fındık ve kayısı

Coğrafya s. 078

Soya Fasulyesi Yağlık bitkiler grubunda yer alan bir tarım ürünüdür. Çukurova çevresinde Adana başta olmak üzere tarımı yapılır. Türkiye'de son yıllarda üretilmeye başlanmıştır. Krokide Çukurova ve Orta Karadeniz civarında pembe alanlar gösterilir. Fındık Dünya fındık üretiminde Türkiye birinci sıradadır. Karadeniz ikliminde kendiliğinden yetişir. Fındık aynı zamanda bir psödomaki örneğidir. Üretimi en fazla Ordu'dadır. Yıl boyunca yağış isteyen tarım ürünü Karadeniz ve Marmara bölgelerinde yetişir. Krokide Karadeniz kıyı kuşağı turuncu taralıdır. Kayısı İklim seçiciliği az olduğundan her bölgede yetişebilen bir tarım ürünüdür. En fazla Malatya'da yetiştirilir. Iğdır, Mersin diğer önemli yetiştirme alanıdır. Kuru kayısı ihracatında birinci sıradayız. Krokide Malatya, Iğdır ve güneyde iki alan sarıyla işaretlidir; kesin sınır verilmez.

Kavram kartları

KAVRAM 01ZeytinAçıklamayı oku +

Kış ılıklığı ve Akdeniz iklimiyle ilişkilendirilir; Güney Marmara sofralık, Ege-Akdeniz yağ sanayisi ayrımı verilir.

Coğrafya s. 076
KAVRAM 02Yusufeli mikroklimasıAçıklamayı oku +

Zeytinin özel konum koşullarıyla yetişebildiği kaynak örneğidir.

Coğrafya s. 076
KAVRAM 03ÜzümAçıklamayı oku +

Soğuğa dayanıklılık; Manisa/Ege ve sirke, pekmez, pestil, şarap kullanım alanlarıyla anlatılır.

Coğrafya s. 076
KAVRAM 04İncirAçıklamayı oku +

Kış ılıklığı isteği ve Aydın örneğiyle açıklanır.

Coğrafya s. 076
KAVRAM 05TurunçgilAçıklamayı oku +

Soğuğa hassas; Akdeniz iklimi ve Adana-Mersin-Hatay-Antalya örnekleriyle anlatılır.

Coğrafya s. 077
KAVRAM 06Rize mikroklimasıAçıklamayı oku +

Turunçgil üretimi için notta verilen kıyı dışı/özel konum örneğidir.

Coğrafya s. 077
KAVRAM 07ElmaAçıklamayı oku +

İklim seçiciliği az; Isparta, Antalya, Karaman ve Niğde kaynak örnekleridir.

Coğrafya s. 077
KAVRAM 08MuzAçıklamayı oku +

Tropikal ürün; Türkiye'de sınırlı mikroklima alanları ve Antalya'yla ilişkilendirilir.

Coğrafya s. 077
KAVRAM 09Soya fasulyesiAçıklamayı oku +

Yağ bitkisi; Çukurova-Adana kaynak örneğidir.

Coğrafya s. 078
KAVRAM 10FındıkAçıklamayı oku +

Yıl boyu yağış, Karadeniz-Marmara ve Ordu ile ilişkilendirilir.

Coğrafya s. 078
KAVRAM 11Psödomaki örneğiAçıklamayı oku +

Kaynak fındığı Karadeniz iklimindeki psödomaki örneği olarak ayrıca not eder.

Coğrafya s. 078
KAVRAM 12KayısıAçıklamayı oku +

Malatya, Iğdır ve Mersin yetiştirme örnekleri; kuru kayısı ihracatı vurgulanır.

Coğrafya s. 078

Karşılaştırma tabloları

Meyveler ve koşul/ürün kullanımı · s.76
ÜrünKaynakta öne çıkan koşulÖrnek
ZeytinKış ılıklığıGüney Marmara sofralık; Ege-Akdeniz yağ
ÜzümSoğuğa dayanıklılıkManisa; sirke, pekmez, pestil, şarap
İncirKış ılıklığıAydın
Coğrafya s. 076
Turunçgil, elma ve muzun yetişme koşulları · s.77
ÜrünKoşulKaynak yer örnekleri
TurunçgilSoğuğa hassas, Akdeniz koşullarıAdana, Mersin, Hatay, Antalya; Rize mikrokliması
Elmaİklim seçiciliği azIsparta, Antalya, Karaman, Niğde
MuzTropikal; sınırlı mikroklima alanıAntalya
Coğrafya s. 077
Soya, fındık ve kayısı · s.78
ÜrünKaynakta öne çıkan özellikYer örnekleri
SoyaYağlık bitkiÇukurova-Adana
FındıkYıl boyu yağış; psödomaki notuKaradeniz-Marmara; Ordu
Kayısıİklim seçiciliği az; kurutularak ihracatMalatya, Iğdır, Mersin
Coğrafya s. 078
10 açık kaynak kontrolü

Coğrafya · Kaynak / güncellik kontrolü

Zeytin cümlesindeki 'öz.' kısaltmasının açılımı kaynakta yazılı değil; tahminle tamamlanmadı.

Coğrafya s. 076

cog-kontrol-213 · Açık

Coğrafya · Kaynak / güncellik kontrolü

'Karasal bölgelerde yetişmez' genellemesi aynı sayfadaki Yusufeli mikroklima örneğiyle birlikte okunmalı; tüm alanlar için mutlak değil.

Coğrafya s. 076

cog-kontrol-214 · Açık

Coğrafya · Kaynak / güncellik kontrolü

Üzümün en çok üretilen meyve olması, ihracat/üretim dünya liderlikleri ve il/bölge sıralamaları yıl belirtilmeyen kaynak notlarıdır; güncel istatistik olarak sunulmaz.

Coğrafya s. 076

cog-kontrol-215 · Açık

Coğrafya · Kaynak / güncellik kontrolü

Üretim illeri, elma ihracat önemi ve muzun ihtiyacı karşılamama/ithalat notu yıl belirtilmeyen tarih bağımlı bilgilerdir; güncel istatistik değildir.

Coğrafya s. 077

cog-kontrol-216 · Açık

Coğrafya · Kaynak / güncellik kontrolü

Muz için 'mikroklima iklimi' kaynak ifadesidir; seracılık ve üretim koşulları bu notta ayrıştırılmamış.

Coğrafya s. 077

cog-kontrol-217 · Açık

Coğrafya · Kaynak / güncellik kontrolü

Elmanın 'her bölgede yetişebilir' ifadesi genel iklim seçiciliği notudur; her yükselti ve yerel koşulu kapsamaz.

Coğrafya s. 077

cog-kontrol-218 · Açık

Coğrafya · Kaynak / güncellik kontrolü

Soya için 'son yıllarda üretilmeye başlanmıştır' ifadesinde tarih yok; bugüne göre yeni üretim ürünü olarak gösterilmez.

Coğrafya s. 078

cog-kontrol-219 · Açık

Coğrafya · Kaynak / güncellik kontrolü

Dünya/il üretim ve kuru kayısı ihracat sıralamaları yıl belirtilmediği için güncellik kontrolü gerektirir.

Coğrafya s. 078

cog-kontrol-220 · Açık

Coğrafya · Kaynak / güncellik kontrolü

Fındığın kendiliğinden yetişmesi/psödomaki olması ile kültür tarımı aynı süreç değildir; kaynak ayrımı ayrıntılandırmıyor.

Coğrafya s. 078

cog-kontrol-221 · Açık

Coğrafya · Kaynak / güncellik kontrolü

Kayısının her bölgede yetişebilmesi kaynak genellemesidir; yerel iklim, don ve yükselti koşulları doğrulanmalı.

Coğrafya s. 078

cog-kontrol-222 · Açık

Aktarım takibi · Açık kontroller