r4bi.datekişisel notlar

İslamiyet öncesi · 9 / 201

Eski Türk Şiirinin Terimleri

İslamiyet öncesi · Kaynak metin, açıklamalar ve örnekler.

İsa Kurtul · TXT kaynağı · Satır 116–145
Metin kısaltılmadan aktarıldı. Kaynaktaki şüpheli veya eksik ifadeler kontrol notlarında işaretlidir; bu aktarım bağımsız bilimsel doğrulama anlamına gelmez.
3 açık kontrol notu

Aşağıdakiler çözülmüş değildir. Kaynaktaki ifade korunur; boşluklara tahminî bilgi eklenmez.

Yazım / dizgi

Divanü Lügati’t-Türk eser adının yazımı dosyada değişiyor. Kaynak biçimleri korunarak başlıkta tek gösterim kullanıldı.

kontrol-023 · TXT s. 50–51, 75, 122–123 · Açık

Kavram / doğrulama

Aprın Çor Tigin / Aprunçır adlandırmalarının aynı kişiye mi ait olduğu ve aktarımı doğrulanmalı; adlar tahminle düzeltilmedi.

kontrol-025 · TXT s. 111–112, 130–132 · Açık

Yazım / dizgi

“kullanılmaktır” ifadesinde yazım/anlatım bozukluğu var.

kontrol-026 · TXT s. 127 · Açık

Tüm kontrol listesini aç

• Kojan: En eski şekli “koşag”tan “koşan”a ve “kojong” dönüştüğü düşünülen bir edebiyat terimidir. Koşag şekli doğrudan “koşug”la ilişkili olmalıdır. Altay Türkleri arasında “kojong” şekliyle günümüzde yaşamaktadır. Kojong Altay Türkçesinde

TXT s. 116–118

“şarkı, türkü” anlamına gelmektedir.

TXT s. 120

• Ir/Yır: Bu sözcüğün her iki şekli de ozan-baksı döneminde kullanılmıştır. Bu kullanım şekilleri Divan-ı Lügati’t-Türk’te “yır koşmak : koşma, türkü oluşturmak, yır koşulmak : şiir oluşturulması”, “yırlamak” veya “ırlamak”: her ikisi de şarkı söylemek anlamına gelmekteydi. Bu kökten “yıragu: çalgıcı, şarkıcı ve çağırıcı” kelimesi türetilmişti. Ir/yır kelimesinin “ırlamak, yırlamak” ve “cırlamak” şeklindeki kullanımları Türk dünyasında günümüzde de yaygın olarak kullanılmaktır. Bu köklerden türetilen “ırçı”, “yırçı” ve “cırçı” şair anlamındadır.

TXT s. 121–127

• Küg: Ozan Aprunçır’ın bir şiirinde “şiir” anlamında kullanıldığı düşünülen bu kelime şiirin bestesi ve ezgisi anlamındadır. Günümüzde de bu kelimeden türetilen “küy”, “küglemek” ve “küylemek” şekilleri, Türk dünyasında “ses”, “müzik”, “beste”, “hava” veya “ezgi” anlamında kullanılmaktadır.

TXT s. 130–132

• Takşut: Budist Uygur metinlerinde karşımıza çıkan “takşut” kelimesi “şiir, nazım, beyit” anlamında kullanılmıştır.

TXT s. 134

• Takmak: Takşut kelimesiyle aynı kökten geldiği düşünülen bu kelime “kalabalık karşısında ezbere söylenen şiir” anlamındadır. Tıpkı “koşug” gibi “dörtlüklerden oluşan şiir” anlamını da içermektedir. Günümüzde, Altay Türkçesi’nde “takpakçı: Şarkıcı ve şakacı” anlamlarıyla yaşamaktadır

TXT s. 135–138

• “şlok” (şiir, bent)

TXT s. 139

• “padak” (şiir, dize),

TXT s. 140

• “kavi” (şiir) ve

TXT s. 141

• Sogodca “baş/başik” (ilahi) gibi kelimeler de kullanılmıştır.

TXT s. 142
Kaynak ve işleme bilgisi

1-1792500067_2027-Türkçe-ÖABT-Halk-Edebiyatı-İsa-KURTUL-1-.txt

Özgün TXT’yi aç

İşlenen / kalan bölümler · Kontrol listesi

Yinelenen parçalar aynı bilgi veya örneğe bağlantıyla birleştirildi. Nakaratlar ve farklı tasniflerin ortak maddeleri korundu. Soru kökleri ve seçenekler okuma kapsamından çıkarıldı.