Divanü Lügati’t-Türk

• Kaşgarlı Mahmut, Divanı Lügati't-Türk'e şöyle başlar;

• Esirgeyen, koruyan Allah'ın adıyla

• "Allah'ın, devlet güneşini Türk burçlarından doğurmuş olduğunu ve Türklerin ülkesi üzerinde göklerin bütün dairelerini döndürmüş olduğunu gördüm. Allah onlara Türk adını verdi. Ve yeryüzüne hâkim kıldı. Cihan imparatorları Türk ırkından çıktı. Dünya milletlerinin yuları Türklerin eline verildi. Türkler Allah tarafından bütün kavimlere üstün kılındı. Hak’tan ayrılmayan Türkler, Allah tarafından hak üzerine kuvvetlendirildi. Türkler ile birlikte olan kavimler aziz oldu. Böyle kavimler, Türkler tarafından her arzularına eriştirildi. Türkler, himayelerine aldıkları milletleri, kötülerin şerrinden korudular. Cihan hâkimi olan Türklere herkes muhtaçtır, onlara derdini dinletmek, bu suretle her türlü arzuya nail olabilmek için Türkçe öğrenmek gerekir.

▪ 1072-1074 yılları arasında (11. yy) Kaşgarlı Mahmut tarafından yazılmıştır. Eser,

Ebu'l Kasım Abdullah'a sunulmuştur.

▪ Divanü Lugati’t-Türk’ün tek yazma nüshası vardır. Bu nüsha Diyarbakırlı Ali Emirî

Efendi tarafından 1917 yılında bir sahaftan satın alınmıştır.

▪ Araplara Türkçe öğretmek amacıyla yazılmıştır.

▪ Beyitlerin çoğu ise aruz vezniyledir.

▪ Türkçenin ilk sözlüğüdür.

▪ Türkçenin ilk dil bilgisi kitabıdır, Kaşgarlı Mahmut da ilk dil bilimcisidir.

▪ Eserde 7500 sözcüğün açıklaması yapılmıştır. Sözcüklerin karşılıkları Arapça olarak yazılmıştır.

▪ Sözlük yönünün dışında, coğrafya, Türk sosyolojisi, tarihi, edebiyatı, gelenek ve görenekleriyle ilgili bilgiler de içermesi bakımından eser ansiklopedik özellikler taşır.

▪ Eserin edebiyat dünyasında tanınmasını sağlayan Besim Atalay’dır.

Kitabın bölümleri şunlardır; 1.Hemze kitabı 2.Salim kitabı 3.Muzaaf kitabı 4.Misal kitabı 5.Üçlüler kitabı 6.Dörtlüler kitabı 7.Gunne kitabı 8.İki harekesiz harfin birleşmesi kitabı